در این شماره از پروندههای علمی امامت، مناقشه مهم «انطباق مفاهیم دعای فرج (عظم البلاء) با نصوص قرآنی و توحید افعالی» به بحث گذاشته شده است. آیا استمداد از پیامبر و امیرالمؤمنین با عبارت «اکفیانی» و ختم دعا به «یا ارحم الراحمین» بعد از خطاب به امام عصر، با آیاتی نظیر «أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ» ناسازگار است؟ یا اینکه کفایت اولیاء در طول کفایت الهی و از مصادیق نظام اسباب و توحید است؟ متن دو دیدگاه بدون هیچگونه سوگیری جهت داوری علمی نخبگان ارائه میشود.
مفهوم «برائت» همواره یکی از ارکان هویتی و مرزبندیهای بنیادین در مکتب اهلبیت (علیهمالسلام) بوده است؛ اما در خوانشهای کلامی معاصر، تقابلی جدی بر سر حقیقت و گستره این مفهوم شکل گرفته است. گروهی با نقد نگاه رایج، برائت را نه یک رفتار پرخاشگرانه، بلکه «ظهور» یک زیست سراسر ولایی میدانند که خودبهخود تاریکی را پس میزند و بر جذب حداکثری و بیدار کردن فطرتها تمرکز دارد. در مقابل، گروهی دیگر این نگاه را رویکردی تقلیلگرایانه و خطرناک میدانند که بُعد سلبی دین را بیاثر کرده و با ایجاد نسبیگرایی معرفتی، ظرفیت ظلمستیزانه تشیع در برابر جریانهای انحرافی و غاصبان را تضعیف میکند. در این پرونده علمی، این دو دیدگاه چالشی را در ترازوی نقد و بررسی قرار دادهایم.
در یک تحلیل جامع تاریخی باید تصریح کرد که ناهنجاریهای موجود در عصر حکومت علوی، هرگز برآیند امامت و مدیریت الهی ایشان نبود؛ بلکه ایشان میراثدار ساختاری فاسد، نژادپرست و طبقاتی بودند که پس از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله توسط دستگاه خلافت پایهگذاری شد. با این حال، شگفتی تاریخ در این است که امیرالمؤمنین علیه السلام در دلِ تاریکیِ چنین میراثی و در میان شعلههای جنگهای داخلی و مخالفتهای کورکورانه، توانستند جامعهای عدالتمحور را مدیریت و پایهریزی کنند. این هندسه حکومتی، نه تنها به عنوان الگو و تراز حکمرانی در طول تاریخ بشر درخشید، بلکه تجلی و شَمّهای از آرمانشهر و حکومت سراسر عدلِ حضرت بقیهاللهالاعظم (ارواحنا فداه) را به تصویر کشید.
این نوشتار با هدف بررسی منابع نامه های امام حسن عسکری(ع) و با بهره گیری از روش وصفی و مراجعه به آثار مختلف متقدم سامان یافته است و عهده دار پاسخگویی به این پرسش است که ازیک سو چه منابع و آثاری از گذشته تاکنون نامه های امام حسن عسکری(ع) را نقل کرده اند و ازسوی دیگر، میزان اعتبار، ویژگی ها و گونه های این منابع چیست و بازتاب این نامه ها در منابع کدام قرن بیشتر است؟
در این شماره از پروندههای علمی امامت، مناقشه مهم «انطباق مفاهیم دعای فرج (عظم البلاء) با نصوص قرآنی و توحید افعالی» به بحث گذاشته شده است. آیا استمداد از پیامبر و امیرالمؤمنین با عبارت «اکفیانی» و ختم دعا به «یا ارحم الراحمین» بعد از خطاب به امام عصر، با آیاتی نظیر «أَلَيْسَ اللَّهُ بِكَافٍ عَبْدَهُ» ناسازگار است؟ یا اینکه کفایت اولیاء در طول کفایت الهی و از مصادیق نظام اسباب و توحید است؟ متن دو دیدگاه بدون هیچگونه سوگیری جهت داوری علمی نخبگان ارائه میشود.
مفهوم «برائت» همواره یکی از ارکان هویتی و مرزبندیهای بنیادین در مکتب اهلبیت (علیهمالسلام) بوده است؛ اما در خوانشهای کلامی معاصر، تقابلی جدی بر سر حقیقت و گستره این مفهوم شکل گرفته است. گروهی با نقد نگاه رایج، برائت را نه یک رفتار پرخاشگرانه، بلکه «ظهور» یک زیست سراسر ولایی میدانند که خودبهخود تاریکی را پس میزند و بر جذب حداکثری و بیدار کردن فطرتها تمرکز دارد. در مقابل، گروهی دیگر این نگاه را رویکردی تقلیلگرایانه و خطرناک میدانند که بُعد سلبی دین را بیاثر کرده و با ایجاد نسبیگرایی معرفتی، ظرفیت ظلمستیزانه تشیع در برابر جریانهای انحرافی و غاصبان را تضعیف میکند. در این پرونده علمی، این دو دیدگاه چالشی را در ترازوی نقد و بررسی قرار دادهایم.
در یک تحلیل جامع تاریخی باید تصریح کرد که ناهنجاریهای موجود در عصر حکومت علوی، هرگز برآیند امامت و مدیریت الهی ایشان نبود؛ بلکه ایشان میراثدار ساختاری فاسد، نژادپرست و طبقاتی بودند که پس از رحلت رسول اکرم صلی الله علیه و آله توسط دستگاه خلافت پایهگذاری شد. با این حال، شگفتی تاریخ در این است که امیرالمؤمنین علیه السلام در دلِ تاریکیِ چنین میراثی و در میان شعلههای جنگهای داخلی و مخالفتهای کورکورانه، توانستند جامعهای عدالتمحور را مدیریت و پایهریزی کنند. این هندسه حکومتی، نه تنها به عنوان الگو و تراز حکمرانی در طول تاریخ بشر درخشید، بلکه تجلی و شَمّهای از آرمانشهر و حکومت سراسر عدلِ حضرت بقیهاللهالاعظم (ارواحنا فداه) را به تصویر کشید.
این نوشتار با هدف بررسی منابع نامه های امام حسن عسکری(ع) و با بهره گیری از روش وصفی و مراجعه به آثار مختلف متقدم سامان یافته است و عهده دار پاسخگویی به این پرسش است که ازیک سو چه منابع و آثاری از گذشته تاکنون نامه های امام حسن عسکری(ع) را نقل کرده اند و ازسوی دیگر، میزان اعتبار، ویژگی ها و گونه های این منابع چیست و بازتاب این نامه ها در منابع کدام قرن بیشتر است؟




