پایاننامه «بازخوانی و نقد اندیشه سلفیگرایان ایرانی در انکار عصمت امامان(ع)» با درجه عالی دفاع شد
پایاننامهای با عنوان «بازخوانی و نقد اندیشه سلفیگرایان ایرانی در انکار عصمت امامان علیهمالسلام» که به بررسی علمی و پاسخ به شبهات اخیر در زمینه یکی از ارکان اعتقادی تشیع میپردازد، با نمره عالی دفاع و پذیرفته شد.
پژوهشگر: حجتالاسلام والمسلمین مهدی اصغرپور
استاد راهنما: حجتالاسلام والمسلمین محمد حسین نصیری
داور: حجتالاسلام والمسلمین حسن ترکاشوند
موضوع و ضرورت تحقیق
اصل عصمت امام از پایهایترین مباحث کلام امامیه و ستون نظام اعتقادی شیعه به شمار میآید. انکار این اصل، علاوه بر تضعیف جایگاه امامت، پیامدهای عمیقی در فهم درست دین و هدایت جامعه اسلامی دارد. در سالهای اخیر، برخی از جریانهای فکری سلفیگرای ایرانی، با وجود ادعای تشیع، تحت تأثیر دیدگاههای اهل سنت (عامه)، به انکار عصمت ائمه(ع) پرداخته و شبهاتی را در این زمینه گسترش دادهاند. این پژوهش با هدف مواجهه علمی، بررسی ریشهای، تحلیل و نقد منظم این دیدگاهها طراحی و اجرا شده است.
روش پژوهش
نویسنده در این تحقیق کوشیده است تمامی شبهات این جریان فکری در زمینه انکار عصمت امامان(علیهم السلام) را احصاء و دستهبندی کند. سپس با رویکردی قرآنمدار، استدلالی و نظاممند، به بررسی و نقد هر یک پرداخته است. ساختار فصول به گونهای است که در گفتار اول هر فصل، تقریر دقیق و منصفانهای از شبهات و ادله منکران ارائه شده و در گفتارهای بعدی، پاسخهای علمی، مستند و محکم مبتنی بر قرآن، عقل و سنت، به این شبهات ارائه گردیده است. این روش، امکان ارزیابی منصفانه و رد قاطع ادعاها را فراهم میسازد.
ساختار تفصیلی فصول پایاننامه
فصل اول: مبانی نظری و کلیات
این فصل به تبیین مفاهیم کلیدی مانند عصمت، امامت و دلایل عقلی و نقلی ضرورت عصمت امام اختصاص یافته است. هدف، ترسیم دقیق چارچوب نظری پژوهش و ایجاد مبانی محکم برای نقدهای بعدی بوده است.
فصل دوم: نقد ادعای فقدان دلیل قرآنی بر عصمت غیر انبیا
سلفیگرایان ایرانی ادعا کردهاند که هیچ دلیل قرآنی بر عصمت افراد غیر از پیامبران وجود ندارد. این فصل در سه گفتار به این ادعا پاسخ داده است:
گفتار اول: تقریر شبهه و دیدگاه منکران.
گفتار دوم: اثبات امکان و وقوع عصمت برای غیر پیامبر با استناد به آیات قرآن، با تکیه بر نمونه حضرت مریم(س) به عنوان یک معصوم غیر نبی.
گفتار سوم: بررسی و نقد شبهات دلالی و سندی آنان نسبت به آیاتی که بر عصمت امامان(ع) دلالت دارند (مانند آیه تطهیر، آیه اولی الامر و…). در این بخش، ادعاهای مخالفان به صورت مستند رد شده و دلالت این آیات بر عصمت ائمه(علیهم السلام) آشکار گردیده است.
فصل سوم: بررسی دیدگاه تشریعی دانستن اراده الهی در آیه تطهیر
منکران با تفسیر اراده الهی در آیه تطهیر (إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا) به عنوان اراده تشریعی (دستوری)، سعی در نفی عصمت اهل بیت(علیهم السلام) دارند. این فصل با مراجعه به آراء مفسران شیعه و تحلیل ادله، نشان میدهد که اراده الهی در این آیه، تکوینی است و قصد خداوند تحقق عینی طهارت است. همچنین اثبات شده که حتی اگر اراده را تشریعی بدانیم، دلالت آیه بر عصمت و طهارت ذاتی اهل بیت(علیهم السلام) پابرجا است.
فصل چهارم: نقد ادعای ملازمه بین وحی و عصمت
یکی از شبهات اصلی، ادعای ملازمه ضروری بین نزول وحی و تحقق عصمت است. استدلال میکنند که چون بر امامان(علیهم السلام) وحی نازل نمیشده، پس معصوم نبودهاند. این فصل با تبیین اقسام وحی (تشریعی، تکوینی، الهام) و استدلالهای عقلی، این ملازمه را به چالش کشیده و اثبات کرده که عصمت یک مقام معنوی و علم لدنی است که مشروط به نزول وحی تشریعی مانند انبیا نیست. بنابراین، استدلال منکران از اساس نادرست است.
فصل پنجم: تحلیل مسئله استغفار ائمه(ع) و نقد دیدگاه منکران
منکران با استناد به استغفار و طلب آمرزش ائمه(علیهم السلام) در برخی روایات و ادعیه، آن را دلیلی بر امکان خطا و گناه ایشان میدانند. این فصل با بررسی عمیق این موضوع، توضیح میدهد که استغفار امامان(علیهم السلام) هرگز به معنای ارتکاب معصیت یا تقصیر نیست. بر اساس نظر مختار این پژوهش، علت استغفار، حصول علم جدید و گستردهتر برای امام است که در پرتو آن، نسبت به حالت قبلی خود (که نسبت به آن علم جدید، قصور داشته است) استغفار میکند. این استغفار نشانه کمال عبودیت و تواضع ایشان در برابر خداوند است، نه نشانه نقص.
نتیجه کلی:
این پایاننامه با روش تحلیلی-انتقادی و با تکیه بر سه منبع عقل، قرآن و سنت، به شکلی نظاممند و مستدل به نبرد فکری با جریان انکار عصمت در میان برخی سلفیگرایان ایرانی رفته است. این تحقیق نه تنها شبهات آنان را پاسخ گفته، بلکه زمینههای نظری و تفسیری این انحراف فکری را نیز واکاوی کرده است. این پژوهش را میتوان گامی مؤثر و علمی در تحکیم پایههای اعتقادی شیعه، دفاع از جایگاه امامت و ایجاد بصیرت در برابر شبهات نوپدید دانست.
مدرسه پاییزه جریانشناسی و نقد جریان نووهابیان ایرانی (سلفیگرایان) برگزار گردید
ثبت دیدگاه