با امامان در ماه رمضان
شرح وارهای بر فرازهای امام شناسی دعای افتتاح
{وَصَلِّ عَلَى أَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ؛ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ، وَمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، وَجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، وَمُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ، وَعَلِيِّ بْنِ مُوسى، وَمُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ، وَعَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ، وَالْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، وَالْخَلَفِ الْهادِي الْمَهْدِيِّ}
امامان مسلمین
در این بخش دعای افتتاح از خداوند بر دیگر امامان علیهم السلام درخواست درود و صلوات می شود. در این قسمت امام چهارم تا امام دوازدهم نامبرده شده است. تعبیر ابتدایی این صلوات با عنوان «ائمة المسلمین» معرفی شده است؛ یعنی امامان معصوم علیهم السلام، امامان مسلمانان هستند. تعبیر امام در این دعا به معنای امامت اصطلاحی شیعه است؛ یعنی صاحب هدایت و ولایت و سلطنت الهی بر همه انسانها و ملائکه و جنیان و تمام ما خلق الله. معنای امامت در ادبیات قرآن و روایات، صِرف حُکمرانی نیست بلکه امامت الهی است که یکی از کمترین ویژگی آن حکمرانی است. از اینرو امام سجاد در طول ۳۵ سال عمر خود بعد از شهادت پدر خود امامت الهی داشته است حتی اگر یک روز هم حکمرانی نداشته باشد و یا امام کاظم در مدت طولانی حبس خود، امامت الهی داشته است هرچند در حبس باشد. بنابراین مقصود از امامت در این دعا، امامت الهی است. امامان علیهم السلام به جهت ویژگی های ممتازشان بهترین گزینه برای حکمرانی الهی هستند البته در صورتی که شرایطش فراهم گردد. با این توضیح در این فراز مقصود از «المسلمین» صِرف پذیرش اسلام ظاهری نیست. اسلام ظاهری با نفاق و پذیرش ولایت طاغوت و انکار ولایت امامان نیز جمع می شود ولی آنگاه که امامان معصوم، امامان مسلمانان خوانده می شوند باید مقصود از مسلمانان، کسانی باشند که ولایت اهل بیت و امامان معصوم را پذیرفته باشند تا نسبت دادن امامان به ایشان صحیح باشد. از اینرو مقصود از مسلمین در این جمله تنها شیعیان و پیروان اهل بیت علیهم السلام هستند. در حقیقت مقصود از اسلام در این تعبیر، اسلام واقعی است که با ایمان به خدا، پیامبر و امامان علیهم السلام همراه است. اسلام در حقیقت، تسلیم امر خدا و پیامبر بودن است[۱] و کسی که تسلیم امر خدا و پیامبر شد امامت اهل بیت را باید بپذیرد. این معنا در دیگر روایات و ادعیه نیز به دست می آید. در دعایی که برای اموات خوانده میشود و گفته میشود «اللّهم اغفر للمؤمنین و المؤمنات و المسلمین و المسلمات»[۲] مقصود از مُسلِم در این تعبیر، مؤمن است. چون در ادبیات قرآن و روایات، طلب مغفرت برای کسی که به ظاهر، اسلام را پذیرفته ولی ولایت اهل بیت را نپذیرفته ممنوع است.
در این دعا همه امامان با نام معرفی شده اند جز حضرت ولی عصر سلام الله علیه که طبق دستور اهل بیت لازم است نام برده نشوند.[۳] ایشان با عنوان «خلف هادی مهدی» معرفی شده است. «خلف» به معنای جانشین است. حضرت ولی عصر جانشین امام عسکری علیه السلام و جانشین پیامبر و همه امامان محسوب می شود. یکی از القاب ایشان خاتم الاوصیاء است و وصایت پیامبر به وجود ایشان به اتمام میرسد. «هادی» به معنای هدایت کننده بوده و وصف همه امامان هادی هستند. این لقب برای ائمه معصومین علیهم السلام، از مقامات ویژه و انحصاری اهل بیت شمرده می شود. هدایت الهی تنها با وجود عصمت و علم ویژه الهی متصور است و این دو ویژگی منحصر در اهل بیت علیهم السلام است. «مهدی» نیز به کسی گفته می شود که توسط خداوند هدایت شده است. با آنکه همه امامان توسط خداوند هدایت شده هستند و تعبیر مهدی برای همه ایشان به کار رفته[۴] ولی این لقب برای حضرت ولی عصر سلام الله علیه مشهور شده و نوعی لقب اختصاصی نیز محسوب می شود.
[۱] . کافی، ج۲، ص۴۵٫
[۲] . کافی، ج۲، ص۵۳۰٫
[۳] . کافی، ج۱، ص۳۳۲؛ کمال الدین، ج۲، ص۴۸۲٫٫
[۴] . بصائر الدرجات، ص۳۷۲؛ کمال الدین، ج۱، ص۲۶۳٫
آیا در روایات شیعه به شد رحال به قبر امام حسین علیه السلام اشاره شده است؟
ثبت دیدگاه