نقد پیش از انتشار «کتاب غدیر»؛
تأکید بر نوسازی روشهای غدیرپژوهی و شفافسازی رویکرد اثر
نشست علمی «نقد پیش از انتشار مجموعه کتاب غدیر» به همت دانشگاه ادیان و مذاهب و با همکاری بنیاد بینالمللی امامت، در آستانه عید سعید غدیر خم با حضور جمعی از اساتید و پژوهشگران در سالن امام موسی صدر برگزار شد.
به گزارش خبرنگار بنیاد بینالمللی امامت، در این نشست دکتر محمدعلی موحدی، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب و نویسنده اثر، به تبیین ساختار و نوآوریهای این مجموعه پرداخت و حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمدتقی سبحانی، رئیس بنیاد بینالمللی امامت، به عنوان ناقد، به بررسی روشمند اثر و طرح برخی چالشهای اساسی در حوزه غدیرپژوهی پرداخت. دبیری علمی این نشست را نیز دکتر احسان پورنعمان بر عهده داشت.
ساختار چهارگانه و رویکرد تحلیلی «کتاب غدیر»
دکتر موحدی در ابتدای سخنان خود با اشاره به گستره مباحث پیرامون واقعه غدیر، تأکید کرد: این اثر در قالب چهار دفتر مستقل تدوین شده است؛ بهگونهای که دفتر نخست به بررسی مناصب و جایگاه امیرالمؤمنین(ع)، دفتر دوم به اسناد و طرق خطبه غدیر، دفتر سوم به دلالتها و فقهالحدیث و دفتر چهارم به آیات مرتبط با غدیر اختصاص دارد.
ایشان با تأکید بر ضرورت تولید آثار جدید در این حوزه افزود: با وجود آثار شاخصی چون «عبقاتالانوار» و «الغدیر»، همچنان ناگفتههای فراوانی در حوزه اسناد، دلالات و قرائن حدیث غدیر وجود دارد و دسترسی به منابع متقدمی که پیشتر در اختیار بزرگان نبوده، افقهای تازهای را در این عرصه گشوده است.
این پژوهشگر همچنین از بهرهگیری از نسخههای خطی کمتر دیدهشده و منابعی از سنتهای مختلف اسلامی خبر داد و تصریح کرد: در این اثر تلاش شده با تتبع گسترده، هم به شبهات معاصر پاسخ داده شود و هم با ارائه قرائن و تحلیلهای نو، خوانشی دقیقتر از حدیث غدیر ارائه گردد.
تأکید بر نوسازی در روشهای حدیثپژوهی
در ادامه، حجتالاسلام والمسلمین سبحانی با اشاره به اهمیت استمرار پژوهش در موضوع غدیر، گفت: با وجود فعالیتهای گسترده در این حوزه، همچنان ظرفیتهای فراوانی برای بازخوانی تاریخی، متنی و تحلیلی این واقعه وجود دارد و این مسیر هیچگاه پایان نمییابد.
ایشان یکی از چالشهای جدی در این عرصه را فقدان روشمندی در حدیثپژوهی دانست و افزود: گاه در تحلیل اسناد، از روشهای متفاوت و بعضاً متناقض استفاده میشود که این امر از استحکام علمی آثار میکاهد. لازم است در مواجهه با منابع اهل سنت، رویکردی منسجم و مبتنی بر مبانی علمی اتخاذ شود.
رئیس بنیاد بینالمللی امامت همچنین بر ضرورت توجه به دانشهای نوین تأکید کرد و گفت: در مباحث بینالمذاهبی، باید از چارچوبهای سنتی فراتر رفت و از ظرفیتهایی همچون زبانشناسی، معناشناسی و مطالعات تاریخی جدید بهره برد تا گفتوگوی علمی با جهان معاصر تقویت شود.
ضرورت شفافسازی رویکرد اثر برای مخاطب نخبگانی
استاد سبحانی در بخش دیگری از سخنان خود با طرح این پرسش که «این اثر دقیقاً چه خلأیی را پر میکند؟»، بر لزوم تعیین دقیق رویکرد تألیف تأکید کرد و گفت: به نظر میرسد کتاب میان دو رویکرد «موسوعهای» و «احتجاجی» در نوسان است؛ در حالی که شفافسازی هدف و مخاطب، نخستین گام برای اقناع جامعه علمی و دانشگاهی است.
ایشان افزود: اگر هدف، تألیف یک موسوعه است، باید استانداردهای دانشنامهای بهطور کامل رعایت شود و اگر رویکرد احتجاجی مدنظر است، انسجام و یکدستی در ارائه مباحث ضروری است.
پاسخ نویسنده؛ تأکید بر ماهیت آموزشی و پژوهشی اثر
در ادامه این نشست، دکتر موحدی در پاسخ به نقدهای مطرحشده، با رد موسوعه بودن این مجموعه، اظهار داشت: «کتاب غدیر» یک متن تحلیلی و آموزشی برای دانشجویان مقطع دکتری و طلاب سطوح عالی است و بر اساس اقتضای مباحث، در بخشهایی رویکرد تبیینی و در بخشهایی رویکرد احتجاجی دارد.
ایشان همچنین با تأکید بر رعایت روشمندی در بررسیهای سندی افزود: در این اثر تلاش شده با اتکا به داوریهای رجالی بزرگان اهل سنت و پرهیز از رویکردهای سلیقهای، انسجام روششناختی حفظ شود.
نویسنده «کتاب غدیر» در پایان با اشاره به نوآوریهای این اثر تصریح کرد: هدف، تکرار میراث گذشتگان نبوده، بلکه ارائه تکملهای روشمند بر آثار پیشین با بهرهگیری از منابع جدید و تحلیلهای نوین بوده است.
گفتنی است، برگزاری این نشست در چارچوب نقد پیش از انتشار آثار علمی، گامی در جهت ارتقای کیفیت پژوهشهای حوزه امامت و توسعه گفتوگوی علمی در این عرصه ارزیابی میشود.
ثبت دیدگاه